{"id":9753,"date":"2015-10-20T17:58:08","date_gmt":"2015-10-20T12:58:08","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=9753"},"modified":"2015-10-20T17:58:08","modified_gmt":"2015-10-20T12:58:08","slug":"lal%c9%99-h%c9%99s%c9%99nova-muasir-az%c9%99rbaycan-n%c9%99srind%c9%99-qotik-roman-vusal-nuru-prezidentin-qizi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=9753","title":{"rendered":"Lal\u0259 H\u018fS\u018fNOVA &#8212; M\u00fcasir Az\u0259rbaycan n\u0259srind\u0259 qotik roman (V\u00fcsal Nuru \u201cPrezidentin q\u0131z\u0131\u201d)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbnail_1444708392.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-9754 size-full\" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbnail_1444708392.jpg\" alt=\"thumbnail_1444708392\" width=\"239\" height=\"197\" \/><\/a>\u00a0\u00a0Qotik roman d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda q\u0259dim tarix\u0259 malikdir. X. Uolpolan\u0131n \u201cOtranto q\u0259sri\u201d roman\u0131 (1764) bu janr\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259si hesab olunur. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ciddi mara\u011fa s\u0259b\u0259b olsa da, bu \u0259d\u0259biyyata maraq sonradan azal\u0131r, lakin itmir. Zaman \u2013zaman d\u00fcnya n\u0259srind\u0259 bu janrda bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f klassikl\u0259r \u0130.S. Turgenev, A. Tolstoy, Folkner v\u0259 b. bu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fl\u0259r. Rus n\u0259srind\u0259 qotika elementl\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n A. Polyakova, t\u0259snifat zaman\u0131 reall\u0131qla fantastikan\u0131n nisb\u0259tin\u0259 \u0259saslanaraq bu \u0259s\u0259rl\u0259ri \u00fcc qrupa b\u00f6l\u00fcr.<\/p>\n<p>Birinci qrupa fantastik elementl\u0259rd\u0259n birba\u015fa istifad\u0259 olunmad\u0131\u011f\u0131, \u0259sas\u0259n sirr, intriqa \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan, sonda hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lan \u201csentimental\u201d qotik romanlar\u0131 (A. Radklif) aid edir.<br \/>\n\u0130kinci qrup \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 fantastikan\u0131n obyektiv ger\u00e7\u0259kliyin bir hiss\u0259si oldu\u011funu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc qrupa aid \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 is\u0259 m\u00fc\u0259llifin hadis\u0259l\u0259r\u0259 birm\u0259nal\u0131 c\u00f6z\u00fcm verm\u0259diyi qeyd olunur. Bu zaman oxucu \u00f6z\u00fc ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin q\u0259hr\u0259man\u0131n t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsulu oldu\u011funu v\u0259 ya real gerc\u0259klikd\u0259 yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259lidir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Dibeliusun (\u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n) qotik \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259vi \u201cqara\u201d v\u0259 \u201csentimental\u201d olaraq iki qrupa ay\u0131ran t\u0259snifat\u0131n\u0131 dol\u011funla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f olur . XX \u0259srin son r\u00fcb\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq bu \u0259n\u0259n\u0259 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 qay\u0131d\u0131r. Amerika \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda \u201c\u0259n yeni qotika\u201d (T.N.Denisova) adland\u0131r\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi formadan f\u0259rqli olaraq janr x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin, stereotipl\u0259rin, bu sah\u0259d\u0259ki \u0259n\u0259n\u0259nin yenil\u0259\u015fm\u0259si, insan psixikas\u0131n\u0131n b\u00f6hran anlar\u0131na mara\u011f\u0131n artmas\u0131, m\u00fcasir d\u00fcnyada m\u0259n\u0259vi deqradasiya kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r yer al\u0131r. Az\u0259rbaycan n\u0259srind\u0259 qotik janr\u0131n motivl\u0259rin\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsa da, bu \u0259n\u0259n\u0259 n\u0259 klassik, n\u0259 d\u0259 m\u00fcasir n\u0259srimizd\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f bir hadis\u0259 deyil.<br \/>\nBu bax\u0131mdan V\u00fcsal Nurunun qotik roman n\u00fcmun\u0259l\u0259ri olan \u201c999\u201d, \u201cPrezidentin q\u0131z\u0131\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri maraq do\u011furur. Janr\u0131 qotik \u0259d\u0259biyyat, mistik triller kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n \u201cPrezidentin q\u0131z\u0131\u201d roman\u0131, sirli, m\u00fc\u0259mmal\u0131 bir \u0259hvalat \u0259sas\u0131nda qurulub. Fotoqraf olan g\u0259ncl\u0259r model q\u0131zlarla birg\u0259 fotosessiya etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u0259nizd\u0259 u\u00e7uq-s\u00f6k\u00fck bir estakadaya \u00fcz tuturlar. T\u0259sad\u00fcf\u0259n se\u00e7il\u0259n m\u0259kanda d\u0259h\u015f\u0259tli bir cinay\u0259t ba\u015f verir v\u0259 l\u0259n\u0259t oyan\u0131r, intiqam alma\u011fa ba\u015flay\u0131r. D\u00f6rd dostdan \u00fc\u00e7\u00fc hadis\u0259d\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r. Ay\u015fad v\u0259 Q\u0131z\u0131ll\u0131 is\u0259 hadis\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsizdirl\u0259r. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 d\u00f6nd\u00fckd\u0259n sonra dostlar bir \u2013bir faci\u0259vi, sirli bir \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6l\u00fcrl\u0259r. G\u0259ncl\u0259r estakadada rastla\u015fd\u0131qlar\u0131, h\u0259tta \u015f\u0259klini bel\u0259 \u00e7\u0259kdik\u0131l\u0259ri bal\u0131q\u00e7\u0131n\u0131n fotolar\u0131n\u0131 \u00e7ap etm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 faci\u0259 ba\u015f verir. \u015e\u0259kill\u0259r yan\u0131r, h\u0259min insan is\u0259 \u00f6l\u00fcr. \u0130ntihar v\u0259 ya q\u0259tl oldu\u011fu m\u0259lum olmayan bu \u00f6l\u00fcml\u0259rl\u0259 birg\u0259 \u0259s\u0259r\u0259 ruhlar da daxil olur. Bu hadis\u0259nin izi il\u0259 ill\u0259r \u00f6nc\u0259 ba\u015f vermi\u015f daha bir zorlama fakt\u0131 v\u0259 qoca bal\u0131q\u00e7\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc ac\u0131l\u0131r, q\u0259z\u0259bli bal\u0131q\u00e7\u0131 v\u0259 onun qan i\u00e7ind\u0259 olan q\u0131z\u0131n\u0131n \u0259hvalat\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcr\u0259kk\u0259b, \u015fax\u0259l\u0259n\u0259n s\u00fcjet\u0259 malik \u0259s\u0259rd\u0259, m\u00fc\u0259llif m\u00fcxt\u0259lif x\u0259ttl\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259, bir \u0259hvalat \u0259sas\u0131nda y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k, t\u0259dric\u0259n c\u00f6z\u00fcl\u0259n m\u00fc\u0259mmalar\u0131n sonda m\u0259ntiqi yekununa nail ola bilir.<br \/>\n\u0130lk olaraq t\u0259svirl\u0259r sanki k\u0259nardan bax\u0131\u015f s\u0259rgil\u0259yir. H\u0259r bir personaj bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilir. Lakin s\u00fcjet x\u0259tti inki\u015faf etdikc\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259 birg\u0259 \u00e7\u0131x\u0131lmaz bir labirint\u0259 yuvarlan\u0131rsan. H\u0259r k\u00fcnc\u00fcnd\u0259n qorxulu qarabasmalar, ruhlar boylanan mistik bir m\u0259kana. M\u0259kanlar, ke\u00e7idl\u0259r sanki bir \u2013birind\u0259n do\u011fur, vahid s\u00fcjet x\u0259tti \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fir. D\u0259nizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r d\u00f6rd dostun h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k \u0259sl kabusa cevrir. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 bu romanlarda bir deyil, bir nec\u0259 m\u00f6vzu yer alsa da, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259 hadis\u0259l\u0259r bir m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda c\u0259r\u0259yan edir. Oxucu qorxu v\u0259 nigaran\u00e7\u0131l\u0131qla bu \u00f6l\u00fcm, qan dolu hadis\u0259l\u0259ri izl\u0259yir. \u018fsas personaj q\u0131zd\u0131r- zorlanan q\u0131z. Sona do\u011fru \u00e7ox ill\u0259r \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259d\u0259ki q\u0131z\u0131n kabusu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Anyuta-fotoqraflar\u0131n modeli is\u0259 magiyaya mara\u011f\u0131 il\u0259 romanda g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 arxa planda qal\u0131r. Dostlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131n\u0131 kabusa cevir\u0259n is\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131n intiqam\u0131 il\u0259 yanan qoca bal\u0131q\u00e7\u0131d\u0131r.<br \/>\nHadis\u0259l\u0259r iki m\u0259kanda real h\u0259yatda v\u0259 \u201cl\u0259n\u0259tl\u0259nmi\u015f \u201d m\u0259kanda davam edir. \u0130kinci m\u0259kan yaln\u0131z Ay\u015fada m\u0259lumdur. Birinci m\u0259kanda is\u0259, m\u00fcst\u0259ntiq Cavad\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 hadis\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 f\u0259rqli istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirir. Roman Ay\u015fad\u0131n h\u0259bsi, a\u011fl\u0131n\u0131 itirm\u0259si il\u0259 yekunla\u015f\u0131r. M\u00fcq\u0259ssirl\u0259rin h\u0259r biri, d\u0259h\u015f\u0259tli \u015f\u0259klid\u0259 \u00f6l\u00fcrl\u0259r, cinay\u0259t c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu \u00f6l\u00fcml\u0259r real m\u00fcst\u0259vid\u0259 intihar kimi qiym\u0259t\u0259ndirils\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259slind\u0259 onlar \u0259lahidd\u0259 q\u00fcvv\u0259nin, q\u0259z\u0259bli bal\u0131q\u00e7\u0131n\u0131n ruhunun qurban\u0131d\u0131rlar. \u018fs\u0259rin s\u00fcjeti tsiklik xarakter da\u015f\u0131y\u0131r: iki reall\u0131\u011f\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu, mistik d\u00fcnya il\u0259 konflikt v\u0259 yenid\u0259n reall\u0131\u011fa qay\u0131d\u0131\u015f.<br \/>\nKonflikt \u201cl\u0259n\u0259tl\u0259nmi\u015f\u201d m\u0259kanda ba\u015f verir. Irreall\u0131\u011f\u0131n m\u00fcasir h\u0259yata m\u00fcdaxil\u0259si, qarabasmalar, yuxu kimi motivl\u0259r say\u0259sind\u0259 m\u00f6vcudla\u015f\u0131r. Ke\u015fmi\u015fl\u0259 indi aras\u0131nda \u0259laq\u0259 yaradacaq vasit\u0259 olaraq \u015f\u0259kill\u0259r yer al\u0131r. \u201cPrezidentin q\u0131z\u0131\u201d roman\u0131nda g\u0259ncl\u0259rin zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rin \u0259sas konfliktini t\u0259\u015fkil edir, m\u00fcasir d\u00fcnyam\u0131z\u0131n bir \u00e7ox probleml\u0259rin\u0259 \u00f6t\u0259ri, publisistik tonda toxunulur. Lakin bu zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011furan s\u0259b\u0259bl\u0259r, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcasir d\u00fcnyam\u0131zda bu kimi hadis\u0259l\u0259rin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131, problemin b\u0259dii \u015f\u0259rhi yer alm\u0131r. M\u00fc\u0259llif daha \u00e7ox s\u00fcjetin oyunlar\u0131na alud\u0259 olur, zorak\u0131l\u0131q hadis\u0259si, h\u0259min q\u0131z\u0131n taleyi is\u0259 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131r. G\u0259ncl\u0259r hadis\u0259nin a\u00e7\u0131lmayaca\u011f\u0131na v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmayacaqlar\u0131na inan\u0131rlar. Bu zaman ruh onlar\u0131 c\u0259zaland\u0131r\u0131r. L\u0259n\u0259tin oyanmas\u0131na s\u0259b\u0259b is\u0259 m\u00fcasir insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyats\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ill\u0259r \u00f6nc\u0259 eyni yerd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259nin t\u0259krarlanmas\u0131d\u0131r. Hadis\u0259l\u0259r el\u0259 c\u0259r\u0259yan edir ki, dostlar bir-birind\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nir, sanki kims\u0259 onlar\u0131 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoymaq ist\u0259yir.<br \/>\nM\u00fc\u0259llif m\u00fcasir d\u00fcnyada inam\u0131n puclu\u011funu, s\u0259mimiyy\u0259tin yoxlu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, t\u0259hlil qotik janr\u0131n \u00f6z davaml\u0131 strukturunun oldu\u011funu, m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyatda m\u00fc\u0259yy\u0259n modifikasiyalara u\u011framas\u0131na baxmayaraq, \u0259sas\u0259n eyni struktur \u00fczr\u0259 inki\u015faf etdiyini s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"9753\">Yaz\u0131ya 754 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0Qotik roman d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda q\u0259dim tarix\u0259 malikdir. X. Uolpolan\u0131n \u201cOtranto q\u0259sri\u201d roman\u0131 (1764) bu janr\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259si hesab olunur. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ciddi mara\u011fa s\u0259b\u0259b olsa da, bu \u0259d\u0259biyyata maraq sonradan azal\u0131r, lakin itmir. Zaman \u2013zaman d\u00fcnya n\u0259srind\u0259 bu janrda bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f klassikl\u0259r \u0130.S. Turgenev, A. Tolstoy, Folkner v\u0259 b. bu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9753"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9755,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9753\/revisions\/9755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}