{"id":9759,"date":"2015-10-21T16:13:36","date_gmt":"2015-10-21T11:13:36","guid":{"rendered":"http:\/\/kultur.az\/?p=9759"},"modified":"2015-10-21T16:13:36","modified_gmt":"2015-10-21T11:13:36","slug":"zakir-m%c9%99mm%c9%99d-allahdan-asagi-cagdas-seirimizd%c9%99-allaha-xitab","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultur.az\/?p=9759","title":{"rendered":"Zakir M\u018fMM\u018fD &#8212; Allahdan a\u015fa\u011f\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0(\u00c7a\u011fda\u015f \u015feirimizd\u0259 Allaha xitab)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0  \u00a0"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_5762\" style=\"width: 219px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-5762\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-5762 \" src=\"http:\/\/kultur.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/zakir-memmed-225x300.jpg\" alt=\"Zakir M\u0259mm\u0259d\" width=\"209\" height=\"277\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-5762\" class=\"wp-caption-text\">\u00a0 \u00a0 Zakir M\u0259mm\u0259d<\/p><\/div>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u0130slamda \u201cxitab\u201d l\u0259fzi Allah\u0131n insana m\u00fcraci\u0259tini ifad\u0259 edir. Qurani-K\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259, Allah insanlara ilk d\u0259f\u0259 ruhlar al\u0259mind\u0259 ik\u0259n xitab etmi\u015f, \u201cM\u0259g\u0259r sizin R\u0259bbiniz deyilmiy\u0259m?\u201d\u2013 dey\u0259 soru\u015fmu\u015f, b\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 Ona: \u201cB\u0259li, S\u0259n bizim R\u0259bbimizs\u0259n\u201d, \u2013 dey\u0259 cavab vermi\u015fl\u0259r. B\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda is\u0259 insan\u0131n Allaha m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si h\u0259m \u015fifahi, h\u0259m yaz\u0131l\u0131 s\u00f6z s\u0259n\u0259timizd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259 hal\u0131n\u0131 al\u0131bd\u0131r. B\u00f6y\u00fck Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201cminacat\u201dlar\u0131nda diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n bir m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, insan n\u0259yis\u0259 Allahdan arzu v\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 Onun sevil\u0259n b\u0259nd\u0259si ola bil\u0259r. Nizamid\u0259 Allaha m\u00fcraci\u0259t zaman\u0131 v\u0259 ya Onun \u0259lam\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 s\u00f6z deyil\u0259rk\u0259n islam ehkam\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259, T\u00f6vhidin t\u0259l\u0259b v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 ciddi \u0259m\u0259l olunur. M\u00fcxt\u0259lif m\u0259zh\u0259b v\u0259 t\u0259riq\u0259tl\u0259r yarand\u0131qdan sonra T\u00f6vhidd\u0259n uzaqla\u015fma meyill\u0259ri, h\u0259tta Allah\u0131 inkar motivl\u0259ri g\u00fccl\u0259nmi\u015f, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r zaman \u00e7ox s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z islami d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 etinas\u0131zl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirilmi\u015fdir. Bu yaz\u0131da Allahla \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq ist\u0259y\u0259n o \u015fairl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik ki, onlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ilahi varl\u0131\u011fa m\u00fcnasib\u0259td\u0259 az da olsa Nizami \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri qorunub saxlan\u0131l\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, t\u0259kc\u0259 Allahla deyil, dig\u0259r h\u0259r k\u0259sl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t zaman\u0131 \u0259d\u0259b-\u0259rkan qaydalar\u0131 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259lidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f b\u0259dii m\u0259tnl\u0259rd\u0259 \u00e7ox halda ateist m\u00f6vqe v\u0259 prinsipl\u0259r \u00fcst\u00fcn yer alm\u0131\u015f, ateizm m\u00f6vqeyind\u0259n m\u00fcnasib\u0259t bildirilm\u0259si t\u0259l\u0259b olundu\u011fu t\u0259qdird\u0259 Allah m\u00f6vzusuna m\u00fcraci\u0259t edilmi\u015fdir. Ancaq o zaman da b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rimiz gizli kodlarla, \u00fcst\u00fc\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259, ezop dili il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 mesaj ed\u0259, bilgi \u00f6t\u00fcr\u0259 bilmi\u015fl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u201cVaqif\u201d pyesind\u0259 \u201cMin ildir, ba\u015f \u0259ydik yaln\u0131z \u201cQuran\u201da, Baxd\u0131 g\u00f6zl\u0259rimiz kor kimi ona\u201d yazsa da, m\u0259tnalt\u0131 eyham edilir ki, \u201cQuran\u201da kor-koran\u0259 \u201cba\u015f \u0259ym\u0259k\u201d d\u00fcz deyil. Buna g\u00f6r\u0259 \u015fair bu yerd\u0259 \u201cinanmaq\u201d \u0259v\u0259zin\u0259, \u201cba\u015f \u0259ym\u0259k\u201d l\u0259fzind\u0259n istifad\u0259 edir. M\u00fcq\u0259dd\u0259s kitablara ba\u015f \u0259ym\u0259yin davran\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259si olaraq indi d\u0259 m\u0259qbul hesab edilm\u0259si d\u00fczg\u00fcn deyildir. \u018fslind\u0259, bu c\u00fcr kitablar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 d\u0259rk etm\u0259k vacibdir. \u015eair Vidadinin dilind\u0259n \u201cXudaya, insan\u0131n hal\u0131 yamand\u0131r, N\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdiyimiz s\u0259n\u0259 \u0259yand\u0131r\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flayan \u201cVaqif\u201d pyesinin bir yerind\u0259 Vidadi Vaqifi \u00f6ld\u00fcrm\u0259k fikrind\u0259 olan Qacara deyir ki, \u201cAllah da \u00e7ox sevir \u015feirin s\u0259sini\u201d. Bel\u0259likl\u0259, Vidadi \u00f6z dostunu h\u00f6kmdar\u0131n q\u0259z\u0259bind\u0259n xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu Allahla qorxutmaq isty\u0259nd\u0259, Qacar: \u201cAllah da \u00e7ox sevir, Allaha yalvar, \u018fg\u0259r bacar\u0131rsa, qoy sa\u011f saxlas\u0131n\u201d cavab\u0131n\u0131 verir. Sonda Vaqifin sa\u011f qalmas\u0131 S\u0259m\u0259d Vur\u011funun Allaha olan inanc\u0131n\u0131 ortaya qoymu\u015f olur.<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00e7a\u011fda\u015f \u015feirimizd\u0259 din konusunda b\u00f6y\u00fck bir xaos ya\u015fanmaqdad\u0131r. \u0130lahi varl\u0131qla \u201ckorrekt\u0259li\u201d dan\u0131\u015f\u0131\u011fa az-az rast g\u0259lirik. Bir \u00e7ox yazarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Allaha ya minn\u0259t qoyulur, ya Ona m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r t\u0259klif olunur, ya Onun varl\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259 edilir, \u015firk\u0259 yol verilir, ya da Allaha asilik duy\u011fular\u0131 ifad\u0259 olunur v\u0259 s. T\u0259biidir ki, bu c\u00fcr yaz\u0131lar oxucunu \u00e7a\u015fba\u015f sal\u0131r, \u00a0z\u00f6vq\u00fcn\u00fc ox\u015faya, fikrini m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259 bilmir. Bel\u0259 yaz\u0131lar\u0131n bir \u0259sas s\u0259b\u0259bi h\u0259min m\u00fc\u0259llifl\u0259rin islam\u0131 yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259sidir. Onu da qeyd edim ki, ateizm m\u00f6vqeyind\u0259 olan yazarlar\u0131n indiki s\u00f6hb\u0259timiz\u0259 aidiyy\u0259ti yoxdur. Bizim el\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z da var ki, onlar\u0131n \u00fcslub v\u0259 maneras\u0131nda dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz qorunub saxlan\u0131r, h\u0259tta Allah il\u0259 b\u0259nd\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini diqq\u0259t\u0259layiq formada, y\u00fcks\u0259k z\u00f6vq v\u0259 s\u0259liq\u0259yl\u0259 i\u015fl\u0259yib c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim ed\u0259 bilirl\u0259r. Bir ne\u00e7\u0259 n\u00fcmun\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\" align=\"left\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<strong>\u201c\u015eeir yazd\u0131m, ilahi,<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\" align=\"left\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ke\u00e7 g\u00fcnah\u0131mdan.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\" align=\"left\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015eeir yazanda g\u00f6r\u00fcr\u0259m<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\" align=\"left\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u0259ni yax\u0131ndan\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dahiyan\u0259 t\u0259rzd\u0259 improviz\u0259 edilmi\u015f bu misralar Saday \u015e\u0259k\u0259rlinindir. \u018fvv\u0259ld\u0259 qeyd etdiyim kimi, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda Allaha xitab\u0259n s\u00f6z s\u00f6yl\u0259mi\u015f \u015fairl\u0259rin say\u0131-hesab\u0131 yoxdur. Allah\u0131n xofu qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc itirib dili dola\u015fan, O-nun b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc fonunda \u00f6z \u00e7\u0259kisini v\u0259 g\u00f6rk\u0259mini d\u0259yi\u015fib x\u0131rdala\u015fan, \u00f6z R\u0259bbi il\u0259 dil tapa bilm\u0259yib al\u0259min g\u00fcl\u00fc\u015f h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u015fairl\u0259rimiz d\u0259 \u00e7ox oldu. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bunun bir s\u0259b\u0259bi \u201cAllah\u0131n ipin\u0259 sar\u0131lmama\u011f\u0131n\u201d(Ali-imran 103) n\u0259tic\u0259sidir. \u0130slam\u0131, \u201cQuran\u201d\u0131 yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259k allahla rabit\u0259 qurma\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Allah\u0131n kitab\u0131nda \u201c\u018f\u015f-\u015f\u00fc\u0259ra\u201d sur\u0259sinin 224, 225, 226 v\u0259 227-ci ay\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131lanlar \u015fairl\u0259r\u0259 aiddir. Orada \u201cm\u00fc\u015frik v\u0259 kafir\u201d \u015fairl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r v\u0259 deyilir ki, bel\u0259l\u0259ri \u201ch\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 meyil edir, birini yalandan m\u0259dh, dig\u0259rini is\u0259 \u0259b\u0259s yer\u0259 h\u0259cv edirl\u0259r\u201d v\u0259 yaxud \u201conlar etm\u0259dikl\u0259ri \u015feyl\u0259ri deyirl\u0259r\u201d. Fanatikl\u0259r b\u0259z\u0259n bu ay\u0259l\u0259ri \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k, islamda \u015feirin b\u0259y\u0259nilm\u0259diyi bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r. Lakin m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131n h\u0259min sur\u0259sind\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131l\u0131r ki, \u201cancaq&#8230; iman g\u0259tirib yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259n, z\u00fclm\u0259 u\u011frad\u0131qdan sonra intiqam\u0131n\u0131(haqq\u0131n\u0131) alanlardan ba\u015fqa\u201d(\u201c\u018f\u015f-\u015f\u00fc\u0259ra, 227). Bax bu tip \u015fairl\u0259r \u201cQuran\u201dda t\u0259qdir olunur. M\u0259s\u0259l\u0259 ayd\u0131nd\u0131r. Ya g\u0259r\u0259k oxuyub, bir \u015fey \u00f6yr\u0259nib m\u00fc\u0259yy\u0259n bilgil\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nib, \u0259d\u0259biyyatdak\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u00f6vzunun birind\u0259 oturub \u015feirini yazasan, ya da iman\u0131n kamil olmad\u0131\u011f\u0131 halda, allah\u0131n i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fmayasan.<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yuxar\u0131da s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi Saday \u015e\u0259k\u0259rli R\u0259bbinin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131b onunla rabit\u0259 qurma\u011fa haz\u0131r olan yazarlar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Misal g\u0259tirdiyimiz bu \u015feir par\u00e7as\u0131 iki \u0259sas hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Birinci v\u0259 iknci misralarda h\u0259r halda \u015feir yazma\u011f\u0131n \u201cQuran\u201dda q\u0259buledilm\u0259zliyi madd\u0259sinin oldu\u011fu xat\u0131rlad\u0131l\u0131r v\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir \u015fairin g\u00fcnahdan, x\u0259tadan s\u0131\u011fortalanmad\u0131\u011f\u0131 acizan\u0259, h\u0259m d\u0259 inc\u0259 n\u0259zak\u0259t v\u0259 ehtiyatla s\u0259sl\u0259ndirilir. Sonrak\u0131 iki misrada \u015fair \u00e7ox inc\u0259 revaransla \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201ckafir v\u0259 m\u00fc\u015frik\u201dl\u0259rd\u0259n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Allah\u0131n n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir. Dem\u0259li, Saday \u015e\u0259k\u0259rli s\u0259rrast f\u0259hmi, ayd\u0131n \u00fcslubu v\u0259 q\u0259l\u0259minin ecaz\u0131 il\u0259 Allah\u0131n kitab\u0131ndak\u0131 ikinci qrup \u015fairl\u0259r bar\u0259d\u0259 deyil\u0259n fikirl\u0259ri do\u011frultmu\u015f oldu\u011funu deyir. Bununla bel\u0259 \u015fair Allahdan ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 da ist\u0259yir. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r ortada \u015fairliyin \u015f\u0259rtl\u0259ri varsa, o \u015f\u0259rtl\u0259rin hans\u0131 m\u0259qamdasa pozulmaq ehtimal\u0131 da var. Ona g\u00f6r\u0259 bel\u0259 yaz\u0131r:<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c\u015eeir yazd\u0131m&#8230;<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ba\u011f\u0131\u015fla,<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sirrini a\u00e7d\u0131m, allah\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">Allah\u0131n h\u00fczurunda \u015fairin s\u0259rgil\u0259diyi \u0259d\u0259b-\u0259rkan g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Saday \u015e\u0259k\u0259rli t\u0259s\u0259vv\u00fcfd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6z\u00fcn\u00fc allah s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rm\u0131r, sad\u0259c\u0259, h\u0259tta sirrini bil\u0259n v\u0259 onu s\u00f6yl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r ona yax\u0131n adam oldu\u011funu dil\u0259 g\u0259tirir.<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Allah il\u0259 rabit\u0259 yarad\u0131b \u201cdavran\u0131\u015f qaydalar\u0131na\u201d \u00e7ox halda \u0259m\u0259l ed\u0259n \u015fairl\u0259rimizd\u0259n biri d\u0259 K\u0259mal\u0259ddin Q\u0259dimdir. Onun a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 misralar\u0131na diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cG\u0259lib dar eyl\u0259yib yerini, Tanr\u0131m,<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7\u0131xar bu qad\u0131n\u0131, \u00e7\u0131xar i\u00e7imd\u0259n\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u015eair \u201cQuran\u201dda \u201cT\u00f6vhid\u201d sur\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r v\u0259 Allah\u0131n vahidliyini q\u0259bul etdiyini b\u0259yan ed\u0259r\u0259k ba\u015fqa inc\u0259 v\u0259 vacib m\u0259qamlara da toxunur. \u0130nsan \u00f6vlad\u0131n\u0131n qad\u0131na olan sevgisi burada ba\u011f\u0131\u015flanan g\u00fcnahlardan hesab edilir. Qad\u0131ndan \u201cqurtulma\u011f\u0131\u201d Allahdan ist\u0259yirs\u0259, bu h\u0259m d\u0259 o dem\u0259kdir ki, qad\u0131n da allah\u0131n i\u015fidir. Ona g\u00f6r\u0259 Allahdan \u0259fv dil\u0259m\u0259k burada yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u015eairin Allaha m\u00fcraci\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00fcz\u00fc vard\u0131r. T\u0259krar edir\u0259m, bu sevgil\u0259r allah\u0131n i\u015fidir ax\u0131. \u0130\u00e7d\u0259ki sevgini, inam\u0131 Allahdan ba\u015fqa he\u00e7 k\u0259sl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259m\u0259k, he\u00e7 k\u0259s\u0259 aid etm\u0259m\u0259k arzusu \u015feirin \u015fah misralar\u0131nda x\u00fcsusi yer tutur. \u0130nsan\u0131 h\u0259yatda t\u0259k Allah\u0131na ba\u011flanmaqdan yay\u0131nd\u0131ran s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00e7oxdur. D\u00fcnyan\u0131n faniliyi d\u0259 el\u0259 bu m\u00fc\u015fk\u00fcll\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Qad\u0131n is\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u015fk\u00fcll\u0259rin s\u0131ras\u0131nda daha xatal\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131alnmazd\u0131r. K\u0259mal\u0259ddin \u00a0Q\u0259dim, \u015f\u0259ksiz, burada d\u00fcny\u0259vi sevgi, e\u015fq faktorunu istisna etmir v\u0259 Allah\u0131 dil\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259, h\u0259tta onun yerinin darl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7maqla h\u0259min sevgiy\u0259 haqq qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mesaj\u0131n\u0131 meydana qoyur. Dig\u0259r yandan qad\u0131n sevgisi n\u0259 q\u0259d\u0259r qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, bu problem Allahdan \u00fcz d\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fcy\u0259 bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki \u015fair q\u0259lbd\u0259ki yerin kim\u0259s\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259sind\u0259n b\u0259hs etmir. Daha do\u011frusu, o yer Allaha m\u0259xsusdur. Bir s\u00f6zl\u0259, K\u0259mal\u0259ddin b\u0259y d\u0259 Allah\u0131 il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qura, s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u0259y\u0259 \u00a0bilir.<\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span lang=\"AZ-LATIN\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0S\u00f6z\u00fcn yerini, m\u0259qam\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259yi yax\u015f\u0131 bil\u0259n m\u00fcqt\u0259dir \u015fairimiz Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131n\u0131n bel\u0259 bir misras\u0131 var:\u00a0<strong>\u201cEndirin g\u00f6yl\u0259ri, endirin yer\u0259, Allahdan a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259 var, endirin\u201d.<\/strong>\u00a0Allah\u0131 yer\u0259 endirm\u0259k c\u0259hdind\u0259 bulunub vaxt f\u00f6vt ed\u0259nl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq bu misralar\u0131n m\u00fc\u0259llifinin poeziyada qazand\u0131\u011f\u0131 u\u011furlar g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n da \u201cBehc\u0259tabad xatir\u0259l\u0259ri\u201d \u015feirind\u0259 Allah\u0131n yeri v\u0259 m\u0259qam\u0131 bar\u0259d\u0259 daha orijinal fikirl\u0259rd\u0259n biri s\u00f6yl\u0259nmi\u015fdir. M\u0259n inanm\u0131ram ki, islam\u0131 q\u0259bul etmi\u015f ba\u015fqa dind\u0259n olan bir \u0259d\u0259biyyat adam\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n allah\u0131 il\u0259 m\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015fs\u00fcn. Ancaq bizim s\u00f6z-s\u0259n\u0259t camesind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcslim hesab edib allah\u0131 il\u0259 zarafata giri\u015f\u0259n \u0259dibi he\u00e7 c\u00fcr anlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyildir. \u015e\u0259hriyar\u0131n h\u0259min \u015feirind\u0259 is\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n diliyl\u0259 bel\u0259 deyilir:\u00a0<strong>\u201cYatm\u0131\u015f ham\u0131 bir Allah oyaqd\u0131r, daha bir m\u0259n, Ondan a\u015fa\u011f\u0131 bir kims\u0259 yox, m\u0259nd\u0259n d\u0259 yuxar\u0131\u201d.<\/strong>\u00a0M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, \u00f6z eqosuna m\u0259kan v\u0259 zaman \u00a0g\u0259z\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bu boyda geni\u015flik yet\u0259r. Daha \u201cAllah\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259\u201d, onun s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 ehtiyac qalm\u0131r.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p class=\"bawpvc-ajax-counter\" data-id=\"9759\">Yaz\u0131ya 874 d\u0259f\u0259 bax\u0131l\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u0130slamda \u201cxitab\u201d l\u0259fzi Allah\u0131n insana m\u00fcraci\u0259tini ifad\u0259 edir. Qurani-K\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259, Allah insanlara ilk d\u0259f\u0259 ruhlar al\u0259mind\u0259 ik\u0259n xitab etmi\u015f, \u201cM\u0259g\u0259r sizin R\u0259bbiniz deyilmiy\u0259m?\u201d\u2013 dey\u0259 soru\u015fmu\u015f, b\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 Ona: \u201cB\u0259li, S\u0259n bizim R\u0259bbimizs\u0259n\u201d, \u2013 dey\u0259 cavab vermi\u015fl\u0259r. B\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda is\u0259 insan\u0131n Allaha m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si h\u0259m \u015fifahi, h\u0259m yaz\u0131l\u0131 s\u00f6z s\u0259n\u0259timizd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259 hal\u0131n\u0131 al\u0131bd\u0131r. B\u00f6y\u00fck [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5762,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9759"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9760,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9759\/revisions\/9760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultur.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}